‘Het koloniale en slavernijverleden is geen afgesloten hoofdstuk. Dat verleden werkt nog altijd door in het heden’, zegt prof. dr. Esther Captain. Ze is historicus, bijzonder hoogleraar Intergenerationele Impact van Kolonialisme en Slavernij aan de Universiteit Utrecht en senior onderzoeker bij het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) in Leiden.

Na het overlijden van haar moeder stuitte journaliste Sheila Sitalsing op een geheim dat een leven lang bewaard was gebleven: haar grootouders waren lid van de NSB. Ze schreef er het boek Waar ik me voor schaam over.

Ook vrouwen werkten tijdens de Tweede Wereldoorlog samen met de Duitse bezetter – een feit waar nog altijd een hardnekkige taboesfeer omheen hangt. We herinneren ons deze ‘foute’ vrouwen steevast op dezelfde manier: als losbandige figuren die na de bevrijding slachtoffer werden van de opgekropte volkswoede. Dat beeld laat zien hoe we vrouwen nog steeds liever als slachtoffers dan als daders zien. Het maakt ook duidelijk hoe hardnekkig onze moralistische blik op vrouwelijke seksualiteit is en hoe ongemakkelijk we het vinden om kritisch te reflecteren op onze eigen nationale moraal.

Dit jaar is het 80 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd na de Tweede Wereldoorlog. In de afgelopen 80 jaar hebben we geen oorlog meer gehad in Nederland. Toch blijft die oorlog ook 80 jaar na dato voor sommige mensen, vaak geboren na de oorlog, nog voelbaar. De kinderen en kleinkinderen van overlevenden van de Tweede Wereldoorlog en Duitse bezetting in Europa en van de Japanse bezetting in Zuidoost-Azië kunnen tot op de dag van vandaag de doorwerking van de Tweede Wereldoorlog in hun leven ondervinden. De erkenning voor en kennis daarover ontwikkelen zich steeds verder.